MONTAGE
MONTAGE - Instructies en belangrijke opmerkingen
Vergelijk voor de installatie de goedkeuring van het onderdeel, de typegoedkeuring van de onderdelen of de ABE met uw voertuigpapieren om te zorgen dat dit SCC-product voor uw voertuig is goedgekeurd en dat uw wielbandencombinatie daarop is vermeld.
Let goed op de product- en voertuiggebonden eisen voor uw spoorverbreders of adapterplaten. Deze kunt u vinden op onze website www.spurverbreiterung.de. Navigeer hiervoor via de categorieën "Spoorverbreding naar voertuig" of "Adaptatie naar voertuig" naar uw voertuig en het bijbehorende product, en bekijk het tabblad "Vereisten".
1. Voertuig beveiligen tegen wegrollen
2. & 3. Wielbouten losdraaien en de krik plaatsen
Voordat u het wiel demonteert, moeten de wielbevestigingselementen – afhankelijk van het voertuig wielbouten of wielmoeren – in principe worden losgedraaid terwijl het voertuig stilstaat en het wiel nog belast is, aangezien alleen het eigen gewicht van het voertuig voorkomt dat de wielnaaf meedraait en zo een veilig losdraaien van de bevestigingselementen wordt gewaarborgd.
Plaats vervolgens de autojack op de daarvoor bestemde carrosseriepunten en ontlast het wiel lichtjes (3). Als alternatief kan een hydraulische hefbrug worden gebruikt om het voertuig veilig op te tillen.
4. Voertuig optillen en op een kriksteun zetten
5. & 6. Wielbevestigingsdelen verwijderen en wiel afnemen
7. Contactvlak reinigen
Verontreinigingen, corrosieresten en oude pastaresten op het contactvlak van de wielnaaf moeten vóór de montage volledig worden verwijderd, aangezien deze afzettingen een vlakke, parallelle aanligging van de spoorverbreder verhinderen. Een ongelijkmatige aanligging zorgt ervoor dat de schroefverbinding onder bedrijfsbelasting toegeeft en zich zet, waardoor het vereiste aandraaimoment niet duurzaam kan worden gehandhaafd. In het ergste geval leidt dit tot een veiligheidskritiek verlies van klemkracht, tot en met het loskomen van het wiel tijdens het rijden.
8. Buitenfase controleren
9. Spoorverbreder plaatsen – BELANGRIJKE OPMERKINGEN!
10. Roestbeschermingspasta aanbrengen
Bij lichtmetalen velgen met spoorverbreders ontstaan twee kritieke contactvlakken waar door vocht en strooizout galvanische corrosie kan optreden – vooral aluminium-op-aluminium verbindingen zijn gevoelig voor koudlassen. Daarom moet op alle centreervlakken een dunne laag montagepasta worden aangebracht. De contactvlakken – dus de vlakken waarop spoorverbreder en velg vlak op elkaar aanliggen – moeten echter volledig vrij van pasta blijven, aangezien deze als smeermiddel werkt, het aandraaimoment van de bouten vervalst en de klemkracht vermindert, wat in het ergste geval tot het loskomen van het wiel kan leiden.
11. Bevestigingsmiddelen controleren
Kogelkop
Kogelkopstraal
Kegelkop 60°
Minimale inschroefdiepte van bevestigingselementen
| Draad | draaglengte | min. omwentelingen |
|---|---|---|
| M12 x 1,25 | 10 mm | 8,0 |
| M12 x 1,5 | 10 mm | 6,5 |
| M12 x 1,75 | 12 mm | 6,5 |
| M14 x 1,25 | 12 mm | 9,0 |
| M14 x 1,5 | 11 mm | 7,5 |
| M14 x 2,0 | 14 mm | 7,0 |
| M15 x 1,25 | 10 mm | 8,0 |
| 1/2" UNF | 11 mm | 8,0 |
Aandraaimomenten
12. Spoorverbreder opsteken
Opmerking voor systeem 5
Opmerking voor systeem 3
BELANGRIJKE OPMERKING!
Houd er rekening mee dat bij gebruik van ons systeem 3 bij schijfdiktes tot 25 mm doorgaans een overstek van de voertuigzijdige stelschroeven en/of bevestigingsmoeren aanwezig is. Dit is afhankelijk van de specifieke uitvoering van de wielnaaf en de lengte van de originele stelschroeven.
Montage van de velg op de spoorverbreder is alleen mogelijk als de gebruikte velg aan de achterzijde over overeenkomstige *giet- of freeszakken tussen de bevestigingsboringen beschikt, waarin het overstek van de bouten en moeren kan worden opgenomen.
Ontbreken dergelijke zakken in de velg en steken de voertuigzijdige stelschroeven uit de spoorverbreder, dan ligt de velg niet vlak op de spoorverbreder, maar op de uiteinden van de bouten of moeren. Dit leidt tot onbalans en trillingen door onvoldoende wielcentrering en in het ergste geval tot breuk van stelschroeven!
Opmerking voor systeem 4
Zorg er bovendien voor dat de uit de velg stekende lengte van de originele wielbouten volledig voorzien is van draad. Anders moeten de originele wielbouten worden vervangen door bouten met doorlopend draad.
Opmerking voor systeem 2D & 4D
12A en 12B - Systeem 3 en 4
13. Wiel monteren
14. Voertuig laten zakken
15. Momentsleutel instellen
Aandraaimoment & voorspankracht
Bij schroefverbindingen – met name bij veiligheidskritische toepassingen zoals wielbouten/wielmoeren (hierna „wielbevestigingsonderdelen“ genoemd) – is het aandraaimoment niet de eigenlijke doelgrootheid. Het dient veeleer als een indirecte hulpgrootheid om de vereiste voorspankracht in de verbinding betrouwbaar op te bouwen.
De voorspankracht is de kracht die de bout tijdens het aandraaien in zich opneemt en die de onderdelen stevig met elkaar klemt. Alleen deze voorspankracht zorgt ervoor dat de verbinding krachten kan opnemen, niet losraakt en afschuif- of dwarsbelastingen betrouwbaar overdraagt.
Aangezien de voorspankracht slechts indirect gemeten kan worden, wordt in de praktijk het draaimoment als benaderende waarde gebruikt. Dit verband is echter sterk afhankelijk van de wrijvingswaarden van schroefdraad en contactvlak. Al kleine verschillen in smering, oppervlaktegesteldheid of corrosie kunnen de daadwerkelijk bereikte voorspankracht aanzienlijk veranderen – ook al werd hetzelfde draaimoment toegepast.
fSM = verlenging van de bout door de montagevoorspankracht
fPM = elastische lengteverandering van de gespannen onderdelen door de montagevoorspankracht
FM = montagevoorspankracht
16. Bevestigingselementen aandraaien
Na 100 km de bevestigingselementen van de spoorverbreders aandraaien. Na nog eens 100 km de bevestigingselementen van de wielen aandraaien (Systeem 3 en 4). Bij systeem 2 en 5 na 100 km de bevestigingselementen van de wielen aandraaien.
Wielbevestigingsonderdelen natrekken
Waarom wielbevestigingsonderdelen natrekken?
Zettingsverschijnselen in het wrijvingscontact
Na de montage „zetten“ de contactvlakken van velg, wielnaaf en boutkop of moer zich onder belasting. Ruwheidstoppen worden plastisch vervormd en kleine oneffenheden zetten zich. Hierdoor neemt de aanvankelijke voorspankracht in de wielbouten of -moeren af. Het natrekken na 50–100 km herstelt de vereiste voorspankracht.
Indrukking van coatings en tussenlagen
Velgen zijn vaak gelakt, poedercoated of voorzien van corrosiebeschermende lagen. Ook centreerringen of dunne tussenlagen kunnen aanwezig zijn. Onder de wielbelasting en de tijdens het rijden optredende microbewegingen worden deze zachte lagen samengedrukt of gedeeltelijk afgeschoven. De verbinding „zet“ zich verder, waardoor de aandrukkrachten afnemen. Door het natrekken wordt dit verlies gecompenseerd.
Invloeden van temperatuur en bedrijfsbelasting
Tijdens het rijden werken wisselende temperaturen (remmen, omgevingsinvloeden) en dynamische wiellasten op de verbinding in. Verschillende thermische uitzetting van naaf, velg en bout, evenals microbewegingen tijdens het rijden, kunnen de voorspankracht verder beïnvloeden. Het gecontroleerd natrekken na de eerste bedrijfscycli zorgt ervoor dat de verbinding na deze instelfase weer op het beoogde krachtniveau werkt.
Beveiliging tegen spreiding bij de montage
In de praktijk is het aandraaimoment altijd onderhevig aan een bepaalde spreiding (verschillende gereedschappen, uiteenlopende wrijvingscondities, menselijke invloeden). Het eerste natrekken na 50–100 km dient daarom ook als extra veiligheidsmaatregel: het compenseert montage- en meetonnauwkeurigheden en zorgt ervoor dat alle wielbouten of -moeren daadwerkelijk binnen het beoogde voorspankrachtbereik liggen en de verbinding niet ongemerkt kan loskomen.
Wanneer moeten wielbevestigingsonderdelen worden natrokken?
Na elke wielmontage – bijvoorbeeld na een bandenwissel of de montage van spoorverbreders – moet na een afgelegde afstand van ongeveer 50–100 km opnieuw worden gecontroleerd en aangedraaid, aangezien de verbinding in deze vroege bedrijfsfase door zettings- en aanpassingsprocessen nog kan veranderen. Natrekken wordt ook aanbevolen na werkzaamheden aan het onderstel of de wielnaaf.
Voor het correct natrekken moet het voertuig op een vlakke ondergrond staan. Het natrekken gebeurt uitsluitend met een geschikte, gekalibreerde momentsleutel – een slagmoersleutel is ongeschikt, omdat deze het draaimoment niet gecontroleerd opbrengt. Het door de fabrikant voorgeschreven draaimoment moet worden aangehouden. Om een gelijkmatige aandrukking van de velg te bereiken, dient u kruisgewijs na te trekken.
Op het schroefdraad of de contactvlakken van wielbouten en wielmoeren mag in principe geen smering worden aangebracht, omdat elke verandering in het wrijvingsgedrag de verhouding tussen het toegepaste draaimoment en de daadwerkelijk ontstane voorspankracht sterk beïnvloedt.
Schroefaanwijzingen
Kogelkop
Kogelkopstraal
Kegelkop 60°
Minimale inschroefdiepte van bevestigingselementen
| Draad | draaglengte | min. omwentelingen |
|---|---|---|
| M12 x 1,25 | 10 mm | 8,0 |
| M12 x 1,5 | 10 mm | 6,5 |
| M12 x 1,75 | 12 mm | 6,5 |
| M14 x 1,25 | 12 mm | 9,0 |
| M14 x 1,5 | 11 mm | 7,5 |
| M14 x 2,0 | 14 mm | 7,0 |
| M15 x 1,25 | 10 mm | 8,0 |
| 1/2" UNF | 11 mm | 8,0 |
Aandraaimomenten
Schroefverbindingen / Sterkte
Aandraaimoment & voorspankracht
Bij schroefverbindingen – met name bij veiligheidskritische toepassingen zoals wielbouten/wielmoeren (hierna „wielbevestigingsonderdelen“ genoemd) – is het aandraaimoment niet de eigenlijke doelgrootheid. Het dient veeleer als een indirecte hulpgrootheid om de vereiste voorspankracht in de verbinding betrouwbaar op te bouwen.
De voorspankracht is de kracht die de bout tijdens het aandraaien in zich opneemt en die de onderdelen stevig met elkaar klemt. Alleen deze voorspankracht zorgt ervoor dat de verbinding krachten kan opnemen, niet losraakt en afschuif- of dwarsbelastingen betrouwbaar overdraagt.
Aangezien de voorspankracht slechts indirect gemeten kan worden, wordt in de praktijk het draaimoment als benaderende waarde gebruikt. Dit verband is echter sterk afhankelijk van de wrijvingswaarden van schroefdraad en contactvlak. Al kleine verschillen in smering, oppervlaktegesteldheid of corrosie kunnen de daadwerkelijk bereikte voorspankracht aanzienlijk veranderen – ook al werd hetzelfde draaimoment toegepast.
De vorm van de kop
De kopvorm van wielbevestigingsonderdelen – meestal kegelkop of kogelkop (let op! verschillende kogelstralen!) – is bepalend voor de veilige krachtoverdracht tussen velg en wielnaaf. De vorm van de kop bepaalt het contactvlak waarmee het wielbevestigingsonderdeel zich in de velg centreert en de voorspankracht gelijkmatig in het contactvlak inleidt. Wordt een verkeerde kopvorm gebruikt (bijv. kegelkopbouten in een velg die kogelkop vereist), dan ontstaan puntbelastingen die kunnen leiden tot materiaalvervorming, het losraken van de verbinding of zelfs breuk van de wielbevestigingsonderdelen of de velg. Alleen de kopvorm die correct bij de velg past, waarborgt een vorm- en krachtgesloten verbinding.
Wielbevestigingsonderdelen natrekken
Waarom wielbevestigingsonderdelen natrekken?
Zettingsverschijnselen in het wrijvingscontact
Na de montage „zetten“ de contactvlakken van velg, wielnaaf en boutkop of moer zich onder belasting. Ruwheidstoppen worden plastisch vervormd en kleine oneffenheden zetten zich. Hierdoor neemt de aanvankelijke voorspankracht in de wielbouten of -moeren af. Het natrekken na 50–100 km herstelt de vereiste voorspankracht.
Indrukking van coatings en tussenlagen
Velgen zijn vaak gelakt, poedercoated of voorzien van corrosiebeschermende lagen. Ook centreerringen of dunne tussenlagen kunnen aanwezig zijn. Onder de wielbelasting en de tijdens het rijden optredende microbewegingen worden deze zachte lagen samengedrukt of gedeeltelijk afgeschoven. De verbinding „zet“ zich verder, waardoor de aandrukkrachten afnemen. Door het natrekken wordt dit verlies gecompenseerd.
Invloeden van temperatuur en bedrijfsbelasting
Tijdens het rijden werken wisselende temperaturen (remmen, omgevingsinvloeden) en dynamische wiellasten op de verbinding in. Verschillende thermische uitzetting van naaf, velg en bout, evenals microbewegingen tijdens het rijden, kunnen de voorspankracht verder beïnvloeden. Het gecontroleerd natrekken na de eerste bedrijfscycli zorgt ervoor dat de verbinding na deze instelfase weer op het beoogde krachtniveau werkt.
Beveiliging tegen spreiding bij de montage
In de praktijk is het aandraaimoment altijd onderhevig aan een bepaalde spreiding (verschillende gereedschappen, uiteenlopende wrijvingscondities, menselijke invloeden). Het eerste natrekken na 50–100 km dient daarom ook als extra veiligheidsmaatregel: het compenseert montage- en meetonnauwkeurigheden en zorgt ervoor dat alle wielbouten of -moeren daadwerkelijk binnen het beoogde voorspankrachtbereik liggen en de verbinding niet ongemerkt kan loskomen.
Wanneer moeten wielbevestigingsonderdelen worden natrokken?
Na elke wielmontage – bijvoorbeeld na een bandenwissel of de montage van spoorverbreders – moet na een afgelegde afstand van ongeveer 50–100 km opnieuw worden gecontroleerd en aangedraaid, aangezien de verbinding in deze vroege bedrijfsfase door zettings- en aanpassingsprocessen nog kan veranderen. Natrekken wordt ook aanbevolen na werkzaamheden aan het onderstel of de wielnaaf.
Voor het correct natrekken moet het voertuig op een vlakke ondergrond staan. Het natrekken gebeurt uitsluitend met een geschikte, gekalibreerde momentsleutel – een slagmoersleutel is ongeschikt, omdat deze het draaimoment niet gecontroleerd opbrengt. Het door de fabrikant voorgeschreven draaimoment moet worden aangehouden. Om een gelijkmatige aandrukking van de velg te bereiken, dient u kruisgewijs na te trekken.
Op het schroefdraad of de contactvlakken van wielbouten en wielmoeren mag in principe geen smering worden aangebracht, omdat elke verandering in het wrijvingsgedrag de verhouding tussen het toegepaste draaimoment en de daadwerkelijk ontstane voorspankracht sterk beïnvloedt.
Wielbevestigingsonderdelen vervangen
Waarom wielbevestigingsonderdelen vervangen?
Materiaalmoeheid
Wielbouten en wielmoeren worden bij elke montage zowel elastisch als – afhankelijk van de wrijvingscondities – mogelijk plastisch belast. Naarmate het aantal montagecycli toeneemt, verouderen de onderdelen op materiaalniveau: de oppervlaktecoating slijt af, het schroefdraad verslijt en de wrijvingswaarden veranderen. Hierdoor neemt de herhaalnauwkeurigheid van het aandraaimoment af. Bijzonder kritiek is materiaalmoeheid: door herhaalde belastingswisselingen ontstaan microscheurtjes die op de lange termijn de vermoeiingssterkte verminderen en in extreme gevallen tot falen van de verbinding kunnen leiden. Periodieke vervanging zorgt ervoor dat de wielbevestiging altijd de benodigde voorspankracht en daarmee de bedrijfsveiligheid waarborgt.
Corrosie
Corrosie verandert de wrijvingscondities tussen schroefdraad en contactvlak ingrijpend. Roest zorgt voor ruwere, ongelijkmatige oppervlakken, waardoor het grootste deel van het toegepaste aandraaimoment door verhoogde wrijving „verloren“ gaat. Het gevolg: ondanks een identiek draaimoment wordt de vereiste voorspankracht niet meer bereikt. Daarom moet de toestand van de wielbevestigingsonderdelen regelmatig worden gecontroleerd en moet bij tekenen van corrosie tijdig worden vervangen.
Slijtage en corrosie
Wanneer moeten wielbouten worden vervangen?
Wielbouten worden blootgesteld aan sterke temperatuurschommelingen tijdens het remmen en zijn daardoor onderhevig aan natuurlijke slijtage. Daarom moeten ze om de 2 jaar worden vervangen!
Als er corrosie zichtbaar is, vervang de wielbouten dan indien mogelijk onmiddellijk.
Wordt het wiel meerdere keren gewisseld, dan zijn eveneens nieuwe wielbouten noodzakelijk. De klemkracht van de wielbouten neemt met elke wissel gestaag af!
Het vastdraaien van de wielbouten dient in de juiste volgorde te gebeuren: kruisgewijs en in meerdere fasen. Worden de bouten na elkaar aangedraaid, dan ontstaat er geen gelijkmatige aandrukking op de naaf en komt het wiel scheef te zitten. Een zuivere rondloop is dan niet meer gewaarborgd en de wielbout kan breken.
Corrosie voorkomen
Om latere slijtage te voorkomen, moeten wielbouten of wielmoeren bij het wisselen op beschadigingen worden gecontroleerd. De schroefverbindingen mogen geen roest of vuil vertonen.
Er mag ook altijd alleen de sterkteklasse worden gebruikt die door de fabrikant is aangegeven – anders kan zelfs de kleinste belasting snel tot slijtage of breuk leiden.
Product- en voertuiggebonden vereisten
- Niet bij alle voertuigen of velgen bruikbaar, aangezien de schijf door de geringe schijfdikte mogelijk niet tegen de naaf of in de velg aanligt! Let op de waarden centreerkraaghoogte (ZBH), naafboordiepte (NLT) en fasering van de schijf en de velg (PHO).
- Alleen te monteren op voertuigen met een centreerkraaghoogte (ZBH) van de voertuignaaf van max. 15 mm.
- Alleen te monteren bij velgen met een fase (PHO) groter dan 6 mm.
- Neem in ieder geval de meegeleverde montagehandleiding in acht.
- Controleer vóór montage of de meegeleverde wielbouten overeenkomen met uw originele bouten (schroefdraad & kopvorm). De lengte van de meegeleverde wielbouten moet ongeveer de dikte van de spoorverbreder groter zijn dan die van de originele bout.
- Controleer bij de montage of de nieuwe of verlengde wielbouten voldoen aan de minimale inschroefdiepte respectievelijk het minimale aantal schroefdraadomwentelingen conform de montagehandleiding.
- Let er tijdens en na de montage op dat de wielbouten nergens contact maken en het wiel vrij kan draaien.
- Controleer vóór aankoop of uw voertuig, inclusief vermogensbereik en EG-nummer, is opgenomen in de TTG/ABE. Controleer daarnaast of uw wiel-bandencombinatie is opgenomen en neem de geldende vereisten in acht, ook met betrekking tot een eventuele keuring.
- Niet te monteren in combinatie met stalen velgen.